A investigación oncolóxica avanza cando o coñecemento circula, cando laboratorio e clínica escóitanse e cando as sociedades científicas son capaces de converter experiencia en criterio. Así se poñía de manifesto ao longo do acto de entrega da Insignia de Oro de Asomega a Aseica, celebrado o 14 de outubro Casa de Galicia en Madrid:
Antes da entrega, Xosé R. Bustelo, Luis Paz-Ares, Marisol Soengas e o valdeorrés Rafael López —os catro investigadores galegos que presidiron consecutivamente Aseica desde 2019— participaron nun coloquio, moderado por Ramón Mel, membro da Xunta Directiva de Asomega, onde abordaron desde perspectivas diferentes un mesmo problema: cómo conseguir que o coñecemento xerado en laboratorios e hospitais avance con maior rapidez e termine repercutindo nos pacientes.
Bustelo puxo o foco nas condicións que permiten converter coñecemento en innovación. Sinalou a necesidade dunha financiación basal homologable á doutros países europeos e apuntó también a barreiras estruturais, logísticas e normativas que seguen dificultando tanto a transferencia dos achados como o seu incorporación ao sistema sanitario.
Pola súa banda, Paz-Ares destacó o salto dado por España en investigación clínica durante as oúltimas dúas décadas e a súa capacidade para participar e liderar ensaios internacionais. Introduciu, con todo, unha diferenza relevante: fronte ao peso dos estudos patrocinados pola industria, a investigación clínica académica continúa necesitando maior apoio. Defendió además que investigar sexa recoñecido como parte da actividade dos médicos, non como unha tarefa añadida na marxe dela.
Soengas levó o debate cara ao talento e as condicións necesarias para convertelo nunha carreira científica viable. Faló de financiación e centros competitivos, pero también de mentoría, networking, visibilidade e estabilidade. Iniciativas como Aseica Nova, Aseica Muller ou Aseica Internacional responden, explicó, a esa vontade de acompañar aos investigadores e construír comunidade. A súa formulación foi que o problema non está tanto na falta de vocacións como en conseguir atraer ese talento e ofrecerlle unha traxectoria suficientemente estable.
Rafael López resumió después unha das señas de identidade históricas da asociación: a colaboración entre investigadores básicos e clínicos segue formando parte do «xenoma de Aseica». Reclamó unha integración todavía maior entre ambos ámbitos, más cultura de traballo en equipo e estruturas que faciliten también a colaboración entre o público e o privado.
Unha institución que tende pontes
Tras o debate, Julio Ancochea tomó a palabra para expoñer os motivos da concesión. O presidente de Asomega, que destacó o papel de PharmaMar como patrocinador da xornada e o seu peso no desenvolvemento da ciencia galega, incidió nesa capacidade de conexión de Aseica, á que presentó como un lugar de encontro entre ciencia básica, investigación traslacional, práctica clínica, industria, administración e pacientes. E reivindicó también a función das sociedades científicas como voces capaces de introducir criterio en decisións complexas: «Defender os grises non é indecisión. A miúdo é rigor».
Ancochea relacionou además as catro presidencias con esa Galicia en rede que constitúe unha das razóns de ser de Asomega: Rafael López desde Santiago, Bustelo desde Salamanca e Paz-Ares e Soengas desde Madrid, todos cunha ampla proyección internacional. A galeguidade, afirmó, pode entenderse «non como identidade que encerra, senón como vińnculo que conecta».
O acto foi clausurado polo conselleiro de Sanidade, Antonio Gómez Caamaño, que destacó dous trazos de ASEICA: a súa transversalidade —por integrar investigación básica, traslacional e clínica— e a súa capacidade para trasladar a sociedade e administracións a necesidade de investir en investigación do cáncer. Reafirmó además o compromiso da Xunta cun ámbito que definió como estratégico e señaló a prevención, a digitalización, o medicamento personalizado e a colaboración público-privada entre as líneas decisivas para os próximos anos.
Fotos: Miguel Berrocal cedidas por Asomega.
