A cuarta Conversa de Verán de Ribas de Sil de 2026, nunha tarde de agosto algo fría, trouxo ata San Clodio a Roberto Vila García, natural do Nocedo (Quiroga) e que pasa os seus veráns no Nabín. A súa foi a segunda cita da serie “Historias de vida”, coa que as Conversas de Verán queren achegar as traxectorias de persoas vinculadas ás terras do Xeoparque Mundial da UNESCO Montañas do Courel.
Fillo de Rosa, do Carballo de Lor, e de Antonio, do Nocedo, ambos presentes na conversa, Roberto repasou diante do público unha vida que, partindo destas terras, o levou por diferentes países, culturas e sistemas educativos.
De Quiroga á Universidade de Santiago
Roberto realizou os seus estudos primarios e secundarios en Quiroga. Comezou no Colexio Público de Quiroga e continuou no Colexio Municipal Homologado de Quiroga, actual IES de Quiroga, que naquela época dependía do Concello.
Posteriormente trasladouse a Lugo para cursar Maxisterio e continuou a súa formación na Universidade de Santiago de Compostela, onde se licenciou en Xeografía e Historia e posteriormente acadou o doutoramento en Xeografía.
A súa tese estivo centrada na erosión dos solos nos cultivos tradicionais de Galicia, nunha etapa académica na que traballou con Francisco Díaz-Fierros e foi alumno de Augusto Pérez Alberti, dous destacados especialistas no estudo do territorio galego.
Rusia, o inicio dunha traxectoria internacional
A súa primeira gran experiencia profesional no exterior levouno a Rusia, dentro do programa de Seccións Bilingües, onde impartiu docencia no Instituto Rosalía de Castro, un centro público ruso bilingüe.
Foi unha etapa que acabou creando tamén un profundo vínculo persoal co país, xa que a súa filla Sonia naceu en Rusia. Rusia deixou así de ser simplemente un destino profesional para converterse nun lugar ligado para sempre á súa historia familiar.
Durante aqueles anos Roberto tamén foi colaborador do Instituto Cervantes. Na conversa falou con franqueza das condicións nas que realizou este traballo, que chegou a cualificar como de verdadeira explotación.
Foi precisamente alí onde comezou a especializarse no ensino do español como lingua estranxeira (ELE), ámbito que acabaría converténdose nun dos principais fíos condutores da súa carreira profesional.
A súa estancia en Rusia tivo tamén momentos especialmente complexos. Nunha situación de inestabilidade no país, tivo que saír de urxencia de Rusia dutante a revolta de Prigozhin, comprobando en primeira persoa como os grandes acontecementos políticos poden alterar de maneira repentina a vida cotiá.
Na actualidade, o Instituto Rosalía de Castro xa non forma parte do programa de Seccións Bilingües, nun contexto no que a guerra e o deterioro das relacións internacionais provocaron a práctica paralización de numerosos intercambios educativos e culturais con Rusia.
Posteriormente, Roberto tivo experiencias profesionais máis breves en Andorra e Marrocos, en centros relacionados coa acción educativa española no exterior.
Un profesor galego en Dubai
Na actualidade reside nos Emiratos Árabes Unidos e traballa na Dubai International Academy, un centro privado internacional no que exerce como docente dentro do Bacharelato Internacional.
A conversa permitiu coñecer como é traballar nun sistema educativo e nunha sociedade moi diferentes aos galegos, pero tamén como a aparente normalidade dunha cidade como Dubai pode cambiar rapidamente cando un conflito internacional se achega á vida diaria.
Entre catro e cinco alertas ao día
Un dos relatos que máis impresionou ao público foi o dos momentos de maior tensión vividos recentemente en Dubai no contexto do conflito en Oriente Próximo. Roberto explicou como el e a súa filla Sonia afrontaron aqueles días desde a súa vivenda no barrio de JVT (Jumeirah Village Triangle). Nos períodos máis complicados podían chegar a recibir entre catro e cinco alertas ao día.
Cando se producen estas situacións, as clases pasan a desenvolverse en liña, de maneira que a actividade educativa continúa desde as casas a pesar das circunstancias.
Na súa zona non existen refuxios específicos nin dispoñen de aparcadoiros soterrados aos que acudir. Cando soaban as alarmas, Roberto e Sonia buscaban os puntos máis protexidos da propia vivenda: os baños convertíanse no lugar no que refuxiarse e, durante as noites de maior risco, durmían nos corredores, afastados das ventás.
E, con todo, boa parte da vida continúa. Trabállase ás veces cunha sorprendente normalidade. Esta foi tamén unha das reflexións máis interesantes da conversa: nas guerras actuais, moitos cidadáns dos países afectados poden desenvolver durante boa parte do tempo unha vida aparentemente normal, sen percibir no seu día a día nada especialmente extraordinario. Pero esa normalidade non significa que non exista unha situación real de risco, como lembran de súpeto unha alarma, unha noite afastado das ventás ou a necesidade de buscar o punto máis seguro dunha vivenda.
O afecto que chegaba desde as Montañas do Courel
Neses momentos difíciles, Roberto destacou especialmente o apoio recibido desde a súa terra. A distancia física era enorme, pero as mensaxes permitían sentir moito máis preto a familia, os amigos e os lugares aos que segue vinculado.
A través de WhatsApp chegaron mensaxes de familiares, amizades e xentes do territorio do Xeoparque, entre elas as dos alcaldes de Quiroga e Ribas de Sil, interesándose pola situación de Roberto e Sonia.
Roberto agradeceu ese acompañamento e lembrou como, en momentos de incerteza, recibir desde miles de quilómetros de distancia unha mensaxe preguntando como estaban podía converterse nunha importante mostra de proximidade e afecto.
Vivir preto dunha guerra e os conflitos morais
A experiencia de Roberto serviu tamén para abordar unha cuestión menos visible dos conflitos: os dilemas persoais e morais que aparecen cando a guerra entra nas relacións cotiás.
Vivir en sociedades afectadas por conflitos nos que as identidades nacionais, as diferenzas políticas e os sentimentos colectivos se expresan dunha maneira especialmente intensa significa convivir tamén con opinións que poden resultar difíciles de aceptar. Amigos, compañeiros de traballo ou veciños poden manifestarse abertamente a favor de actuacións que un mesmo rexeita por razóns éticas ou por consideralas contrarias ao dereito internacional.
Nese contexto hai que continuar compartindo espazos, traballando e mantendo relacións persoais. A guerra deixa así de ser unicamente aquilo que sucede nas frontes ou aparece nas noticias: entra nas conversas, nas amizades, no traballo e nas decisións morais de cada persoa.
E aparece un paradoxo difícil de comprender desde a distancia: pódese vivir nun lugar afectado por unha situación bélica e, durante horas ou días, traballar, estudar, mercar ou relacionarse cunha aparencia case absoluta de normalidade. Esa normalidade non elimina o perigo nin significa necesariamente que o conflito estea lonxe.
O momento de maior medo non foi en Rusia nin en Dubai
A conversa deixou finalmente un sorprendente contraste. A pesar de ter vivido en contornas condicionadas por dous grandes conflitos internacionais, primeiro en Rusia e actualmente desde Dubai, Roberto explicou que o momento no que sentiu un maior medo físico non se produciu en ningún destes lugares.
Ocorreu anos atrás, na fronteira de Irlanda do Norte. Alí, un militar moi novo apuntouno cunha arma de grandes dimensións. Finalmente, o soldado unicamente quería comprobar a súa documentación, pero aqueles segundos, coa arma apuntándoo directamente, quedaron gravados na súa memoria como un dos momentos de maior temor da súa vida.
Aquela lembranza puxo un intenso punto final a unha conversa que foi moito máis alá dunha traxectoria profesional. Do Nocedo a Dubai, pasando polas aulas de Quiroga, Lugo e Santiago e por experiencias en Rusia, Andorra, Marrocos ou Irlanda, Roberto Vila compartiu unha vida marcada pola educación, as linguas, as viaxes e o contacto directo con sociedades moi diferentes.
Un aplauso e unha petición: que as Conversas continúen
A sesión rematou cun aplauso do público, que agradeceu a Roberto Vila o seu tempo, a proximidade e a sinceridade coa que compartiu experiencias persoais e profesionais, algunhas delas vividas en circunstancias especialmente complexas.
As persoas asistentes trasladaron tamén o seu agradecemento ao Concello de Ribas de Sil pola oportunidade de participar neste tipo de encontros, nos que unha conversa próxima permite coñecer vidas, experiencias e realidades que doutro xeito quedarían afastadas.
Entre o público expresouse ademais o desexo de que as Conversas de Verán continúen en próximas edicións e mesmo que poidan estenderse a outros puntos do municipio, máis alá de San Clodio, levando este formato de encontro e intercambio a diferentes lugares de Ribas de Sil.
Unha petición que constitúe un excelente recoñecemento para unha iniciativa baseada en algo tan sinxelo e, ao mesmo tempo, tan enriquecedor como sentarse, escoitar e compartir historias de vida. Historias que amosan tamén como desde un pequeno lugar das Montañas do Courel poden partir camiños que conducen a lugares moi afastados do mundo sen que se perda o vínculo coas propias raíces.
Fotos cedidas.