O curso 2026/2027 vén de arrancar en Galicia o 9 de setembro con 298.436 alumnos de Infantil a Bacharelato, 4.617 menos que o anterior e 22.500 menos que hai unha década. Pese a este contexto de descenso de alumnado derivado da caída da natalidade, o acordo de mellora do sistema educativo asinado en 2023 cos sindicatos CCOO, ANPE e UGT, ao que despois se sumou CSIF, permitiu manter xa 800 aulas, evitando o seu peche ou favorecendo desdobres.
En referencia a este acordo, ao que se sumaron novidades neste 2026, o conselleiro de Educación, Ciencia, Universidades e FP, Román Rodríguez salientaba na presentación das novidades deste novo curso e das súas cifras, que nos dous últimos cursos se desenvolveu “a maior modernización e mellora da educación en Galicia dos últimos 30 anos”, e que se continúa, “coa mente posta en afianzar os piares da nosa educación no presente e tamén no futuro”. Moitas das medidas “abriron camiño e crearon escola e están a ser imitadas noutras comunidades autónomas e mesmo a nivel nacional”, indicou. “Seguiremos por este camiño, achegando certezas, fiabilidade e avances á nosa educación, froito da colaboración de toda a comunidade educativa”, afirmou.
No que atinxe aos datos de matrícula, por etapas, a maior caída prodúcese en Primaria, con 2.600 alumnos menos; seguida de Infantil (981 menos), ESO (854 menos) e Bacharelato (459 menos). Só Educación Especial conta con 47 alumnos máis.
A comparativa coa situación de hai unha década, respecto do curso 2016/17, reflicte unha caída de 22.500 alumnos nestas etapas, ao tempo que se foi incrementando a presenza de alumnado estranxeiro: do 2,6% daquel ano académico ao preto do 7% actual, o que supón novas necesidades ás que o sistema educativo galego está a dar resposta. É dicir, aínda que a cifra global de alumnado caia, hai máis diversidade nas aulas, que se está atendendo con recursos máis especializados e individualizados.
Redución da ratio en toda a etapa infantil
No que respecta ao número total de aulas, para este curso será de arredor de 12.000, unha cifra moi similar á do ano pasado, con importantes novidades en Infantil, Primaria e Educación Especial, onde medran en 45 grupos. As aulas salvadas son resultado, segundo o conselleiro de Educación, da redución das ratios a 20 alumnos por aula (desde os 25 anteriores) que se completa este curso para toda a etapa de Infantil e comezará a aplicarse no curso 2027/28 en Primaria. Así mesmo, continuarase a aplicación do acordo nos agrupamentos rurais.
“Antes incluso de que se deixen notar estes resultados nas estatísticas anuais do Ministerio, estas reflicten que Galicia é unha das comunidades coas mellores ratios de España en alumnos por aula”, destacou o conselleiro. “Estamos por debaixo da media en todas etapas educativas e en número de alumnos por profesor a ratio galega é a mellor de todo o país: un 9,7 fronte á media nacional de 11,1”, indicou.
Cifra histórica de docentes
De feito, e aínda cos datos definitivos por pechar, Galicia vai contar este curso cunha cifra histórica de docentes, derivado tanto da redución das ratios como do pacto para intensificar as medidas do acordo de mellora do sistema educativo, rubricado neste 2026, a través do que se reconfigura o horario do profesorado de Secundaria para favorecer unha mellor atención a alumnado e familias. Ademais, grazas ás primeiras medidas do novo Plan de impulso á atención á diversidade, súmanse 150 docentes especialistas (en Pedagoxía Terapéutica e orientadores) nesta etapa, polo que haberá arredor de 900 profesionais máis en Secundaria.
Román Rodríguez destacou esta ampliación do cadro de profesorado como “un fito do que non existen comparativas similares recentes e que redundará nunha mellora da calidade educativa, nunha mellor atención e blindaxe da igualdade de oportunidades”. Cómpre salientar que nos primeiros días de curso aínda se poden producir asignacións a maiores de docentes a través do Plan MEGA de mellora educativa de Galicia, polo que a cifra total de profesorado aínda non está pechada, pero será unha cifra récord.
Inclusión e equidade como prioridade
O curso que comeza impúlsanse accións novas e consolídanse outras xa en marcha para dar pulo á inclusión na educación, afianzando así a equidade no ensino. Neste sentido, o conselleiro destacou a posta en marcha do Plan de impulso á atención á diversidade, “unha das nosas liñas estratéxicas principais, á que lle damos pulo cunha folla de ruta moi ambiciosa”.
Este plan suporá a incorporación ás aulas en dous anos de 400 especialistas en Pedagoxía Terapéutica, Audición e Linguaxe e Orientación, 150 deles xa este curso. Ademais, preto de 200 xa están consolidados en Infantil e Primaria grazas á modificación do acordo de catálogos.
Ademais, neste curso porase en marcha un programa piloto, en colaboración con entidades especializadas de atención á diversidade, para favorecer a aprendizaxe deste alumnado. Para iso, ofreceráselles un apoio máis individualizado, ao tempo que se garante, como máxima principal, a súa inclusión na contorna ordinaria, ámbito no que Galicia leva anos sendo líder a nivel de España: o 94,2% do alumnado con necesidades especiais está integrado en centros ordinarios, case un 10% máis que a media nacional.
Tamén continúan en funcionamento iniciativas como a FP Básica adaptada e nacen outras novas como o programa Cualifica Talento, para loitar contra o abandono especialmente entre a poboación masculina e inmigrante. A través desta iniciativa conseguiuse xa que se matricularan en itinerarios de FP preto de 600 persoas. Así mesmo, estase a tramitar a nova Lei de aprendizaxe permanente para persoas adultas, na que un dos colectivos de interese é, precisamente, a poboación de orixe estranxeira.
Medidas que crean escola
Ademais da redución de ratios, a inclusión e o plurilingüismo, o conselleiro destacou entre as liñas estratéxicas de traballo do seu departamento para o novo curso a aprobación e inicio da aplicación na nova Lei de educación dixital de Galicia, “unha normativa pioneira e inédita a nivel estatal que marcará un antes e un despois no ensino galego e servirá de exemplo para toda España”.
Tamén o impulso definitivo á calidade, innovación e especialización na FP galega, consolidando itinerarios como a FP Básica adaptada, a Básica para adultos ou a FP acelerada, á par que se implantan as dúas novas modalidades lanzadas este 2026/27: os itinerarios integrados para favorecer a permanencia do alumnado no sistema e as dobres titulacións internacionais.
Así mesmo, a boa convivencia escolar seguirá a ser un dos obxectivos prioritarios, en cuxa consecución se traballa xa con 117 municipios adheridos á Rede de concellos contra o acoso escolar. Ademais, porase en funcionamento de xeito inmediato a Oficina de Apoio ao Profesorado para reforzar a súa autoridade no exercicio da docencia.
Os novos auxiliares de conversa chegarán ás aulas a comezos do segundo trimestre grazas ao desenvolvemento dun programa propio desde Galicia ante a falta de seguridade xurídica a nivel estatal.
Apoios ao alumnado e ás familias na volta ao colexio
Ademais, o Goberno autonómico inviste este curso máis de 145 millóns de euros en apoios ao alumnado e ás familias, o que “supón incrementar un 25% o orzamento nos últimos cinco cursos”, a través de axudas para libros, material escolar ou a matrícula universitaria gratuíta que permitiron ampliar en 129.000 o número de beneficiarios, tal e como anunciaba o presidente da Xunta de Galicia, Alfonso Rueda, nada máis comezar o mes de setembro.
Ao longo dos últimos anos, desde 2022, consolidáronse diferentes convocatorias e puxéronse en marcha novas medidas, moitas delas pioneiras. Na actualidade hai en marcha medio cento de liñas de axudas a familias e estudantado desde a etapa de Infantil ata a Universidade. Segundo o informe da Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e FP analizado o citado 1 de setembro no Consello da Xunta, o investimento para o novo curso supera os 145 millóns de euros e se conceden máis de 422.000 axudas. Isto supón case un 10% máis con respecto ao orzamento do curso anterior e un incremento tamén no número de apoios.
Libros, material e comedor escolar
Por impacto total na comunidade escolar, as achegas con maior alcance son as dirixidas a libros de texto e material, así como o comedor escolar. As liñas para a compra e préstamo de libros e adquisición de material escolar, que se foron incrementando nos últimos cursos, a dedución fiscal impulsada para as familias que non se poden acoller por renda a estas convocatorias, así como os materiais do programa E-Dixgal (que son totalmente gratuítos para o alumnado) suman un orzamento case 27 M€ e un alcance de máis de 313.000 apoios.
No que atinxe ao comedor, Educación destina case 67 M€, dentro dos que se contempla tanto os xestionados pola Consellería como as subvencións para Anpas, concellos ou entidades de atención á diversidade. Cómpre destacar, ademais, que este ano se suma unha nova convocatoria de bolsas de ata 150 € para as familias que usan comedores xestionados por anpas, concellos ou centros concertados, que se ampliará neste novo curso 2026/27 cunha segunda liña con 100 € para familias con rendas per cápita de entre 6.000 a 10.000 €. En total, benefícianse das diferentes axudas de comedor máis de 78.840 persoas, das que a inmensa maioría goza do servizo de forma gratuíta ou pagando tan só un euro ao día.
Matrícula gratuíta nas universidades
A matrícula gratuíta nas universidades galegas e nas ensinanzas artísticas superiores é o terceiro bloque de medidas con maior impacto, con arredor de 13.500 beneficiados. Sumado á conxelación de prezos públicos de matrícula para graos e másters, supón un aforro de máis de 20M€ para as familias galegas cada curso.
Para estas ensinanzas tamén se inclúen outras convocatorias de bolsas e axudas como os premios Ángela Ruiz Robles e os premios fin de carreira (para universitarios e para ensinanzas artísticas superiores), as axudas para as persoas desempregadas que desexen completar a súa formación a través dun máster, as complementarias ao programa Erasmus+, así como os contratos predoutorais e os doutoramentos industriais. Todas estas accións no eido universitario suman 39,8 M€.
Internacionalización do ensino
A internacionalización do ensino en igualdade de oportunidades é outra das liñas prioritarias do mapa de apoios da Consellería, a través do programa Galemundo. Para iso, concédense diferentes bolsas para estadías no estranxeiro ou en campamentos de linguas dentro de Galicia en diferentes etapas educativas, co fin de seguir impulsado a aprendizaxe de linguas estranxeiras.
Súmanse a elas as axudas complementarias ás outorgadas polo programa Erasmus+ para mobilidades de alumnos de FP, Universidade e ensinanzas artísticas en institucións educativas doutros países.
Innovación na FP
Por outra banda, a Xunta está a impulsar a innovación na Formación Profesional a través de certames como Innovatech ou Idea, con premios para que o alumnado desenvolva as súas propostas innovadoras. Ademais, anualmente convócanse axudas para os desprazamentos dos estudantes no período de prácticas, así como os premios extraordinarios de FP de grao superior.