O vindeiro 10 de novembro o Teatro Principal de Ourense acollerá a cerimonia de entrega do “Premio Ourensanía 2025”, un galardón que outorga anualmente a Deputación como recoñecemento honorífico a aquelas persoas ourensás ou vinculadas á provincia de Ourense que teñen destacado nas súas facetas profesionais, sociais ou intelectuais.
Nesta ocasión o homenaxeado será o oncólogo valdeorrés Rafael López López (Vilamartín de Valdeorras, 1959, como recoñecemento non só os seus méritos profesionais, senón tamén, e de xeito moi especial, “a súa profunda e constante vinculación coa provincia de Ourense, que mantivo viva ao longo dos anos desde a súa actividade profesional, académica e persoal”.
Así o sinalaba o xurado deste galardón na acta da reunión na que o doutor López era escollido, matizando que “Ourense está presente no seu traballo, no seu discurso e na súa maneira de entender a medicina como un servizo á comunidade”. Con este recoñecemento, a provincia quere devolverlle a Rafael López López “unha pequena parte do moito que el lle ten entregado, sendo un orgulloso embaixador da Ourensanía no mundo da ciencia e da sanidade”.
Era o presidente da Deputación, Luis Menor, quen se encargaba de comunicarlle oficialmente ao investigador ourensán a concesión deste premio a finais de setembro, felicitándoo “pola súa ampla traxectoria profesional na especialidade de Oncoloxía”. Rafael López, pola súa banda, manifestou que a concesión deste premio “é unha honra”.
A decisión de conceder o Premio Ourensanía 2025 foi adoptada por unanimidade por parte dun xurado, presidido por Luis Menor e integrado por, Luis González Tosar, Eva Torres, José Manuel Díaz Barreiros e Maribel Outeiriño, e actuando como secretario o director da Área de Cultura da Deputación, Marcos Vázquez.
Traxectoria de excelencia no eido da Oncoloxía
Rafael López López é xefe do Servizo de Oncoloxía do Hospital Clínico Universitario de Santiago de Compostela (España), director do Grupo de Oncoloxía Traslacional do Instituto de Investigación Sanitaria (IDIS) e coordinador da área do cancro do mesmo (www.oncomet.es) e profesor Titular da Facultade de Medicina da Universidade de Santiago de Compostela.
Obtivo o título de médico na Universidade Autónoma de Madrid. Completou en 1988 a súa formación como especialista en Oncoloxía Médica no Hospital Xeral de Asturias. Acreditado pola Sociedade Europea de Oncoloxía Médica (ESMO) en 1989. ESMO Fellowship no Hospital Universitario Libre de Amsterdam (Prof. HM Pinedo) en 1990 e 1991. Traballou no Hospital Central de Asturias (Oviedo), Hospital de Navarra (Pamplona) e fundou e desenvolveu o Servizo de Oncoloxía Médica no Hospital Txagorritxu (Vitoria). Desde 1997 dirixe a Oncoloxía Médica en Santiago de Compostela.
Realiza unha importante actividade investigadora, máis de 150 ensaios clínicos como investigador principal e é o responsable da investigación traslacional en tumores sólidos, principalmente en cancros de mama e dixestivo. Actualmente traballa en proxectos de investigación para entender e tratar o proceso de metástase. O seu grupo é líder en biopsia líquida en España con gran capacidade investigadora e asistencial. Foi relator na Estratexia de Cancro do Ministerio de Saúde.
O doutor López pertence á ASEICA (Asociación Española de Investigación contra o Cancro), EACR, ESMO, á Sociedade Española de Oncoloxía Médica (SEOM), á Sociedade Americana de Oncoloxía Clínica (NOXO) xa a Asociación Americana para a Investigación do Cancro (AACR), e foi presidente da Sociedade Galega do Cancro; durante a súa presidencia redactouse a Estratexia de Galicia contra o cancro en colaboración co Servizo de Saúde de Galicia.
Autor de máis de 200 publicacións e traballos presentados en congresos nacionais e internacionais. Participou en máis de 10 patentes e 3 spin off. Foi presidente da Fundación ECO (Excelencia e Calidade en Oncoloxía) durante 2021 e 2022 e actualmente é vicepresidente. Actualmente é presidente de ASEICA (Asociación Española de Investigación contra o Cancro).
Para o doutor López recibir o “Premio Ourensanía 2025” supón “unha honra e unha alegría recibir un recoñecemento da túa terra”.
Os premios Ourensanía anteriores
– 2024: Olegario Vázquez Raña, empresario: “pola súa especial vinculación con Ourense, en particular co Concello de Avión”, lazos que cobran máis importancia –sinala a acta do xurado– tendo en conta “a súa traxectoria, proxección internacional tanto en México e América como no resto do mundo”.
– 2023: Adolfo Domínguez, deseñador: “como recoñecemento á súa traxectoria profesional” situando a Ourense non mundo dá moda, pero tamén a súa faceta como “home de cultura”, pola súa dedicación á literatura. 2022: Manuel Outomuro, fotógrafo: por unha traxectoria profesional de primeiro nivel non ámbito nacional e internacional”.
– 2021: Alejandro Blanco, presidente do COE: “por toda unha traxectoria vital e profesional dedicada ao mundo do deporte, tanto desde a práctica persoal como polo seu destacado papel na defensa do labor que realizan as federacións deportivas, pero sobre todo como firme valedor do movemento olímpico, ou que lle valeu ou recoñecemento ao seu traballo por parte do Comité Olímpico Internacional”.
– 2020: María Purificación Neira González, directora do Departamento de Saúde Pública e Medio Ambiente dá Organización Mundial dá Saúde (OMS) – ENTREGADO EN OVIEDO: polo gran labor que esta doutora está desenvolvendo non ámbito divulgativo e de concienciación sobre a pandemia dá Covid-19 dende a sede central en Xenebra. Engade ou xurado que se distingue a unha das personalidades máis importantes do mundo non ámbito dá Covid-19, e que a través dela faise extensivo a todas as persoas, colectivos e organizacións, que, como a OMS, loitan non mundo contra a pandemia do Coronavirus.
– 2019: Alfonso Sobrado Palomares, “pola súa ampla traxectoria nos ámbitos literario e xornalístico que transcenderon os límites de Ourense e de Galicia”. Tamén destacou que, a pesar de que desenvolveu parte da súa vida profesional fose de Ourense, Alfonso S. Palomares “sempre estivo vinculado coa súa terra e ás súas orixes, incluso participando en numerosos actos culturais”.
– 2018: Centro Partido do Carballiño en Bos Aires e o Centro Ourensán de Montevideo – ENTREGADOS EN URUGUAI E ARXENTINA: A distinción recoñece o traballo dos emigrantes da provincia e pon en valor a conexión coa terra da poboación que se viu obrigada a saír. O xurado considera que o premio destaca a promoción do sentimento ourensán na colectividade galega de Arxentina e Uruguai.
– 2017: Miguel Ángel González Suárez, ex futbolista vinculado durante moitos anos ao Real Madrid (1968-1986) e á selección española: por ter sido, se cadra, ou deportista ourensán que máis altas cotas de recoñecemento acadou non ámbito internacional”. Lembrando a presenza do guardameta “nalgunhas dás formacións madridistas que forman parte dá historia do fútbol español, chegando a participar como porteiro titular dá Selección Española non campionato mundial de fútbol de Arxentina de 1978”, o xurado destaca que o seu currículo “nunca lle fixo esquecer as súas raíces ourensáns, que aínda hoxe reivindica dentro e fóra de Ourense”.
– 2016: José Sousa, produtor cinematográfico: pola súa longa carreira cinematográfica en Venezuela, que o colocou entre as primeiras produtoras cinematográficas daquel país e situado como un dos nomes imprescindibles dentro da industria cinematográfica venezolana. O xurado desexa facer mención explícita, ademais, á súa muller, Jackeline Salazar (asasinada a finais do pasado mes de agosto por mor do clima de desatada delincuencia coa que conviven hoxe en día os venezolanos) e que aínda sendo venezolana de nacemento era unha gran admiradora de Ourense. Sen a intervención de Jackeline Salazar, como vicepresidenta da Produtora Xenon Films, non sería posible entender o inxente traballo da produtora. Con este recoñecemento, o xurado desexa así mesmo pousar unha mirada especial na complexa situación socio política que vive hoxe en día aquel país e aproveitar o nome de José Sousa para enviar unha mensaxe de solidariedade á comunidade galega en Venezuela.
– 2015: Mariluz Barreiros, presidenta da Fundación Eduardo Barreiros: o xurado tenta render homenaxe a través de Mariluz Barreiros a toda a familia Barreiros Rodríguez, orixinarios da parroquia de San Miguel do Campo (Nogueira de Ramuín), onde Eduardo empezou a despuntar moi pronto como “admirable emprendedor”.
– 2014: Victoria Prego, xornalista: Polas “imprescindibles achegas que realizou nos ámbitos da comunicación e da política para entender a historia de España desde a transición ata os nosos días”. O xurado contémplaa como “unha voz indiscutible que creou escola xornalística, opinión e sentido crítico, achegando criterio e prestixio nas súas informacións, referendadas polas máximas autoridades institucionais, historiadores e investigadores da España do último medio século”.
– 2013: Monseñor José Rodríguez Carballo, nomeado polo Papa Francisco secretario da Congregación para os Institutos de Vida Consagrada e as Sociedades de Vida Apostólica: Por elevar os valores da Ourensanía a unha relevante dimensión internacional, así como por inxente obra teolóxica e o seu labor monacal, así como polo seu defensa da identidade do noso, especialmente no ámbito da cultura e a legua propia de Galicia.
– 2012: José A. Vázquez Taín, o xuíz. O xurado resalta o intenso e perigoso traballo de persecución do narcotráfico e doutros delitos ligados coa actividade criminal, que atentaron e aínda na actualidade atientan contra a saúde colectiva dos galegos.
– 2011: Xosé Luis Méndez Ferrín, Viña Costeira, Aixiña, Escudería de Ourense, o grupo de investigación de Enxeñería Química EQ2, Coren, o empresario Mario Dacosta, Cristina Pato, a comunidade cisterciense do Mosteiro de Oseira, o Parador de Santo Estevo e o xadrecista Iván Salgado (11 premiados de diferentes disciplinas): distingue once exemplos de ourensanismo noutras tantas disciplinas. Polo seu esforzo, a proxección e a defensa desa característica especial que bautizaron como Ourensanía.